Posted in Քիմիա 8, Առցանց ուսուցում 8

Ածխաթթու գազ և շմոլագազ

Ածխաթթու գազ և շմոլագազ – Էդիտա ...

Ածխաթթվական գազի հատկանիշները․

Ածխաթթնական գազը անգույն, անհոտ, թույլ թթվահամով, օդից 1,5 անգամ ծանր գազ է։ Այդ պատճառով էլ այն կարելի է հեղուկի նման մի անոթից զգուշորեն տեղափոխել մյուսի մեջ։ Ածխաթթվական գազը կարելի է նաև հեղուկացնել՝ միայն բարձր ճնշման տակ, իսկ մթնոլորտային ճնշման պայմաններում պնդացնել՝ վերածելով «չոր սառույցի», որը ձեզ անպայման ծանոթ է։

Ածխաթթվի աղերը[խմբագրել 

Ածխաթթվական գազը լուծվում է ջրում՝ առաջացնելով ածխաթթու, որը հիմքերի հետ գոյացնում է աղեր՝ կարբոնատներ և հիդրոկարբոնատներ։ Դրանցից են մեզ բոլորիս լավ հայտնի սոդան` նատրիումի կարբոնատը (Na2CO3), և խմելու սոդան՝ նատրիումի հիդրոկարբոնատը (NaHCO3): Ածխաթթվի մյուս աղը` կալցիումի կարբոնատը (CaCO3)։

Ածխաթթվի առաջացումը[խմբագրել 

Բնության մեջ հանդիպում է հսկայական քանակությամբ և միանգամից 3 ձևով՝ կավճի, կրաքարի և մարմարի։ Այդ ապարների հզոր շերտերը հասնում են մինչև երկրակեղևի խորքերը, որտեղ ստորգետնյա խոր հորիզոնների ջերմությունը քայքայում է կարբոնատները, և անջատվում է ածխաթթվական գազ։ Ժայթքելով երկրակեղևի ճեղքերի և հրաբուխների խառնարանների միջով՝ ածխաթթվական գազը դուրս է գալիս մթնոլորտ։ Մարդկանց և կենդանիների շնչառության, զանազան նյութերի այրման և փտման ժամանակ նույնպես անջատվում է ածխաթթվական գազ։

Ածխաթթու գազը և բնապահպանությունը[խմբագրել 

Մթնոլորտում, հատկապես նրա վերին շերտերում, ածխաթթվական գազի պարունակության չնչին աճն ազդում է Երկրից Տիեզերք ջերմանցման բնական ընթացքի վրա, որի հետևանքով նկատվում է Երկրի միջին ջերմաստիճանի աճի միտում, որն այլ կերպ անվանում են ջերմոցային էֆեկտ։ Վերջինիս դեմ պայքարը ներկայումս լուրջ էկոլոգիական խնդիր է։ Օդում ածխաթթվական գազի քանակի չափավորությունը (մոտավորապես 0,03%) մարդու համար շատ կարևոր է, քանի որ այն թունավոր է։ Այդօրինակ «աղետներից» մեզ փրկում են կանաչ բույսերը, որոնց հիմնական սնունդը ածխաթթվական գազն է, բույսերի տերևները կլանում են ածխաթթվական գազը՝ փոխարենը մեզ տալով այնքան անհրաժեշտ թթվածինը։ Ածխաթթվական գազը հիմնականում օգտագործվում է սննդի արդյունաբերության մեջ՝ գազավորված ըմպելիքներ, փրփրուն գինիներ, պահածոյված սննդամթերք պատրաստելու համար։ Չոր սառույցը հիանալի սառնազդակ է, 2 անգամ ավելի արդյունավետ, քան սովորական սառույցը։ Այն օգտագործվում է շուտ փչացող մթերքները պահպանելու և տեղափոխելու համար։

Կրակմարիչ[խմբագրել 

Ածխաթթվական գազը չի այրվում և այրմանը չի նպաստում. այդ հատկության շնորհիվ այն օգտագործվում է հրդեհները մարելու համար։ Կրակմարիչները լիցքավորում են ածխաթթվական գազով կամ նատրիումի հիդրոկարբոնատի լուծույթով։ Այս դեպքում բալոնի վերին մասում ամրացվում է ծծմբական թթվով լցված սրվակ։ Կրակմարիչը գործի դնելիս ծծմբական թթուն խառնվում է նատրիումի հիդրոկարբոնատի հետ։ Փոխազդեցության հետևանքով անջատվում է ածխաթթվական գազ, որը հեղուկի հետ առաջացնում է շիթ և մեծ ճնշման տակ դուրս մղվում կրակմարիչից։ Փրփուրը ծածկում է այրվող առարկայի մակերեսը, մեկուսացնում այն օդի թթվածնից և, այրումը դադարեցնելով, հանգցնում է կրակը։ Ածխաթթվական գազը հայտնաբերել է հոլանդացի քիմիկոս Յա.վան Հելմոնտը 1620 թ-ին։ Կրաքարի վրա հանքային թթու ավելացնելով՝ նա ստացավ նոր «օդ» (գազ), որն անվանեց «անտառային օդ», քանի որ այդ գազը ստացվում էր նաև ծառերի այրումից։ («Գազ» բառը ներմուծել է Հելմոնտը, որը հունարեն նշանակում է քաոս)։ Ածխաթթվական գազի բաղադրությունն առաջինը հաստատել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ա.Լ.Լավուազիեն։ ԻտալիայիՆեապոլ քաղաքի մոտ գտնվող «Շան քարանձավում» (այնտեղ մտնող շները սատկում են) և Ճավա կղզու «Մահվան հովտում» երկրի ընդերքից դուրս է գալիս ածխաթթվական գազ, որը, օդից ծանր լինելով, կուտակվում է անձավների գետնամերձ մասերում և շնչահեղձ անում այնտեղ հայտնված կենդանիներին։ Այդ առումով ստորգետնյա բոլոր խոր անձավները վտանգավոր են. այդպիսի տեղերում հայտնվելիս պետք է զգուշանալ ածխաթթվական գազի պատահական կուտակումներից։

Posted in Քիմիա 8, Առցանց ուսուցում 8

Թթվածնի ինքնաստուգում

1. 16O և 18O երկու իզոտոպների միջուկներում պրոտոնների ընդհանուր գումարն է:

1. 18    3. 17

2. 16    4. 19

2. Ո՞ր նյութում է թթվածնի զանգվածային բաժինն ամենամեծը:

1. Ջրում    3. ավազում(SiO2)

2. կավիճում(CaCO3)    4. ածխաթթու  գազում(CO2)

Mr(H2O)=1·2+16=18

w (O)=16/18·100%

3.ա/Որշարքումեն ներառվածմիայնհիմնայինօքսիդները

1. CaO,CO,CO2    3. N2O5,P2O5,BaO

2.CuO,Fe2O3,MgO      4.Mn2O7,NO,ZnO

Հիմնային օքսիդները առաջանում են միայն մետաղներից: I, III, IV կետերում կան C և N տարրերը որոնք մետաղ չեն: Իսկ II-ում օքսիդները առաջացել են Cu, Fe, Mg-ից, որոնք մետաղներ են:

բ/Գրեք ընտրված օքսիդների  և ֆոսֆորական թթվի միջև ռեակցիաների հավասարումները:

3CuO+2H3PO4=Cu+23(PO4)-32+3H2O

3MgO+2H3PO4=Mg3(PO4)2+3H2O

3CaO+2H3PO4=Ca3(PO4)2+3H2O

3K2O+2H3PO4=2K3PO4+3H2O

3Na2O+2H3PO4=2Na3PO4+3H2O

4. աՈ՞րեղանակովկարելի էլաբորատորիայում թթվածին ստանալ.

1. մեթանի և ջրային գոլորշիների փոխազդեցությամբ

2. նատրումի և ջրի փոխազդեցությամբ

3. կալիումի պերմանգանատի քայքայելով

4. հեղուկացված օդը թորելով:

բ)  Գրել  քիմիական ռեակցիայի հավասարումը:

2KMnO4  =  K2MnO4  + MnO+ O2

5. Ինչի՞էհավասար օքսիդներումթթվածնիօքսիդացմանաստիճանը.

1. 32    3. -1

2. +1    4. -2

6. Որքա՞ն էմեկատոմթթվածնիիրականզանգվածը(գ).

1.32        3. 2,656∙10-23

2. 16        4.53,44∙10-27

7. Ո՞ր պրոցեսինբնությանմեջթթվածինըչիմասնակցում.

1. տեղումների առաջացում   3. նեխում

2. ժանգոտում    4. այրում

9. աՆյութերիցո՞րզույգիհետթթվածինըչիփոխազդում.

1.Na և S        3.H2 և P

2.MgO և H2O   4.CH4 և Fe

բ)Գրելհնարավորքիմիականռեակցիաներիհավասարումները:

4Na + O2 = 2Na2O

S + O2 = SO2

2H2 + O2 = 2H2O

4P + 5O2 = 2P2O5

CH4 + 2O2 = CO2 + 2H2O

3Fe + 2O2 = Fe3O4

10. Ինչպե՞ս է կոչվում այն ռեակցիանորի ժամանակ մեկ բարդ նյութից առաջանումէ մի քանի նյութեր.

1. միացման

2. փոխանակման

3. քայքայման

4. տեղակալման

բԳրելհամապատասխան քիմիական ռեակցիայիհավասարումը…….:  

Cu(OH)2 = Cu + H2O

11. Բնութագրիրթթվածինտարրընրատարածվածությունըբնության մեջ …….

ա)կարգաթիվը 8,

բ)ատոմի բաղադրությունը` 8 նեյտրոն, 8 էլեկտրոն, 8 պրոտոն

գ)էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը 1s22s22p4

դ)ո՞ր պարբերության տարր է 2-րդ,

ե)ո՞ր խմբի և ենթախմբի տարր է 6-րդ խմբի և գլխավոր ենթախումբ,

զ)ինչպիսի՞ տարր է` մետաղ  է, թե՞ ոչմետաղ, ոչ մետաղ

է) ալոտրոպ տարաձևությունները, իզոտոպները- 16O,17O,18O, օքսիդացման աստիճանները -2, −1

12. Քիմիական տարրի կարգաթիվը էՈ՞րնէ մոլեկուլ այդ տարրի ատոմներիցկազմված նյութը.

1. 5O2     3. 5O

2. O5       4. 5P

13.ա)Ո՞րնյութիհետթթվածինըկարողէփոխազդել.     1)Au, 2)Fe,  3)P , 4)S , 5) Cl2,  6)Ne

  1. 1, 2                                             3. 2, 3, 4:
  2. 4, 5, 6                                         4.  1, 2, 3, 4, 5

բ)Գրել համապատասխանռեակցիաներիհավասարումները:

S + O2 = SO2

4P + 5O2 = 2P2O5

3Fe + 2O2 = Fe3O4

14. Ո՞րեղանակովկարելիէլաբորատորիայումթթվածին ստանալ.

1) ջրի էլեկրտոլիզից

2) բերթոլեի աղի քայքայումից

3)կալցիումի կարբոնատի քայքայումից

4) կալիումի պերմանգանատի քայքայումից

5) ալյումինի և ալկալու փոխազդեցությունից

Ճիշտ պատասխանըբերվածէ թվերիշարքիտեսքով.

  1. 2,4,5                2.  1,5          3.  1, 2, 4                   4.  1,3,4:

բ)Գրելհամապատասխանռեակցիաներիհավասարումները……………..:

2H2O = 2H2 + O2

2KClO3=2KCl +3O2

2KMnO4  =  K2MnO4  + MnO+ O2

15.ա)Գրելայնռեակցիաների հավասարումներըորոնց օգնությամբ կարելի է իրականացնել հետևյալ փոխարկումները նշելովռեակցիաների տեսակները.

KMnO4 —>O2  —> P2O5  —>  H3PO4  —>  Ca3(PO4)2 

2KMnO4 =  K2MnO4 + MnO2 + O2         -քայքայման

5O2 + 4P = 2P2O5      — միացման

P2O5 + 3H2O = 2H3PO4   — միացման

2H3Po4 + 3Ca(OH)2 = Ca3(Po)2 + 6H2O — Փոխանակման

բ)Երկրորդվերօքսռեակցիայիհամարկազմելէլեկտրոնայինհաշվեկշռիհավասարումըհավասարեցնելնշելվերականգնիչըևօքսիդիչը:

գՊատասխանում նշված է օքսիդիչի և վերականգնիչի գործակիցների գումարը

  1. 4        3.  9
  2. 5        4.11

16. Ինչպիսի՞քիմիականկապերեն առկահետևյալմիացություներում`O2 , H2O , KFում .

1. իոնային, բևեռային կովալենտ, ոչ բևեռային կովալենտ

2. բևեռային կովալենտ, իոնային, ոչ բևեռային կովալենտ

3. ոչ բևեռային կովալենտ, բևեռային կովալենտ, իոնային

4. միայն իոնական

17.Համապատասխանացնելռեակցիաներիտեսակներըևօրինակները.
ա.միացման                         1.2KOH+H2SO4=K2SO4+2H2O
բ.քայքայման                      2.CaCO3=CaO+CO2
գ.փոխանակման                 3.Zn+2HCl=ZnCl2+H2
դ.տեղակալման                  4.H2+Cl2=2HCl
Ընտրել ճիշտ պատասխանների շարքը
1.ա4,բ2,գ1,դ3
2.ա1,բ4,գ3,դ2
3.ա3,բ2,գ1,դ4
4.ա4,բ2,գ3,դ4

18.Ինչէօզոնը:

1/ թթվածնի ալոտրոպ ձևափոխություն

2/թթվածնի իզոտոպ

3/ թթվածնի իզոմեր

4/ջրածնի և թթվածնի միացություն

19.Որշարքումէպահպանվածնյութերիմետաղ—հիմնայինօքսիդ—հիմք—թթու—աղհաջորդականությունը.
1.C-Fe2O3-H2SO4-Fe(OH)2                 3.Fe-CO2-KOH_HCl-FeCl2
2. Ca-MgO-KOH-HNO3   -NaCl          4.P-Na2O-HCl-KOH-ZnCl

20.Հաստատեք կամ հերքեք պնդումների ճշմարտացիությունը թթվածին պարզ նյութի վերաբերյալ:
ա/մասնակցում է բույսերի և կենդանիների շնչառական գործընթացին: այո

բ/ջրի մոլեկուլում զանգվածային բաժինը կազմում է 88,9%: այո

գ/մտնում է բոլոր օքսիդների բաղադրության մեջ: այո

դ/օդից թեթև է: այո

զ/ ստացվում է ջրի քայքայումից: այո

ե/ունի հոտ,համ: ոչ

Posted in Քիմիա 8, Առցանց ուսուցում 8

Ջրածնի ինքնքստուգում

Թեմա`Ջրածին: Թթուներ: Աղեր:

1.Արտահայտություններից  ո՞րն  է ոչ  թե  պարզ  նյութ  ջրածնի. այլ  ջրածին  տարրի  մասին.

ա) ջրածինն  ամենաթեթև  գազն  է

բ) ջրածինը  մտնում  է  թթուների  կազմի  մեջ

գ) ջրածինը  փոխազդում  է  թթվածնի  հետ

դ) ջրածինն  աստղերի  մթնոլորտի  հիմնական  բաղադրամասն  է

2.Լաբորատոր  պայմաններում  ջրածին  կարող  են  ստանալ  որոշ  մետաղների  և  թթուների  փոխազդեցությունից:Գրեք  այդպիսի  ռեակցիայի  հավասարման  մեկ  օրինակ:

{\mathsf  {Zn+2HCl\ \rightleftarrows {}\ ZnCl_{2}+H_{2}}}

3.Ինչպե՞ս  են  անվանում  երկու  ծավալ  ջրածին  ու  մեկ  ծավալ  թթվածին  խառնուրդը.                         

1)շմոլ                                         

3) շառաչող  գազ                        

2) թունավոր  գազ                          

4)  ջրագազ 

4.ա)Նշված  մետաղներից  ո՞րը  կփոխազդի  թթվի  հետ. առաջացնելով  ջրածին.                1.Cu                  

2.Al

3.Ag   

4.Hg

բ) Գրեք  այդ  մետաղի  և   աղաթթվի  հետ  քիմիական  ռեակցիայի  հավասարումը:

2Al+6HCL=2AlCL3+3H2

գ) նշեք  ռեակցիայի  տեսակը:

Տեղակալման

5.Փակ  անոթում  պայթացրել  են  10գ  ջրածին  և  16գ  թթվածին:         

Ո՞ր  գազն  է  մնացել  պայթունից  հետո.                      

1.ջրածին                        

2. չի  մնացել                         

3. թթվածին    

4. երկուսն  էլ     

6.Կալցիումի  ֆոսֆատի  բանաձևն  է.                    

1. Ca3P2                  

2. Ca3(PO4)2                   

3. CaHPO4                   

4. Ca(H2PO4)2 

7.Ոˆր ջրածնային միացության մեջ ` ջրածնի պարունակությունը ամենամեծը.     1.H2S    

2.CH4    

3.NaHCO3    

4.HNO3                                                                                       

8.Ներքոբերյալ  նյութերից  առանձին  սյունակով  գրեք  հիմքերի,թթուների  և  աղերի  բանաձևերը  և  անվանեք. HNO3, PH3, CaBr2, Ba(OH)2,  N2O5, H2SO4, NaNO3, B2O3, CO2, H3PO4,NaOH, AlPO4, MgCO3, K2SO4, H2S, BaSO4, Zn(NO3)2:,HCl,KCl,Al(OH)3                                                                                      

հիմքթթուաղ
Ba(OH)2HNO3NaNO3
NaOHH2SO4AlPO4
Al(OH)3H3PO4BaSO4
HClZn(NO3)2
KCl

  HNO3-ազոտական թթու
Ba(OH)2-բարիումի հիդրօքսիդ
H2SO4-ծծմբական թթու
NaNO3-նատրիումի նիտրատ
H3PO4-ֆոսֆորական թթու
NaOH-նատրիումի հիդրօքսիդ
AlPO4-ալյումի ֆոսֆատ
BaSO4-բարիումի սուլֆատ
Zn(NO3)2-ցինկի նիտրատ
HCl,KCl-աղաթթու, քլորիդ
Al(OH)3-ալյումի հիդրօքսիդ

 9.Հետևյալ  հավասարումներից   ո՞րն  է  տեղակալման  ռեակցիա.                     

1.2Al +3S=Al2S3                     

2.2HgO=2Hg+O2                     

3. Mg+2HCl=MgCl2+H2             

4. CaO+HCl= CaCl2+H2O   

10.Երկրագնդի կեղեվում ջրածինն առկա է՝     

1.միայն ազատ վիժակում     

2.միայն միացությունների ձևով     

3. և ազատ վիճակում ևմիացությունների ձևով     

4.բացակայում է                                                                                                                                                          11. . Ինչպիսի ՞ քիմիական  կապեր  են  առկա  հետևյալ  միացություներում`H2 , CaH2.H2S –ում .   

1. իոնային,բևեռային  կովալենտ, ոչ  բևեռային  կովալենտ  

2. բևեռային  կովալենտ, իոնային, ոչ  բևեռային  կովալենտ  

3. ոչ  բևեռային  կովալենտ, իոնային , բևեռային  կովալենտ,   

4.  միայն  իոնական   

12. Ջրածնի   1H, 2H, 3H  իզոտոպների  միջուկներում  նեյտրոնների  թվերը                            համապատասխանաբար  հավասար  են.              

1/ 1, 2, 3                            

2/ 0, 0, 1

3/ 0, 1, 2                                               

 4/ 1, 1,1 

13. Ոˆր \շարքում է գրված միայն թթուների բանաձևեր,գրել այդ թթուների անունները/         1.KCl,H2SO4,NaOH,SO2        

2.H3PO4,Na2CO3,CO2,CaO        

3.K2O,BaCO3,HF,NaCl        

4.HCl,HNO3,H2SO4,H2CO3 (աղաթթու, ազոտական թթու, ծծմբական թթու, ածխաթթու)

14.Կազմեք կալցիումի(Ca) և ալյումինի(Al)առաջացած աղերը ստորև նշված թթվային մնացորդների հետև աբվանեքա) նիտրատ` (NO3) –բ) սուլֆիտ` (SO32– գ)սուլֆատ` (SO42– դ) բրոմիդ` Br ե) ֆոսֆատ` (PO4) 3- զ) սուլֆիդ` S2-      

Ca+NO3=Ca(NO3)2-կալցիումի նիտրատ

Al+NO3=Al(NO3)3-ալյումինի նիտրատ

Ca+SO3=CaSO3-կալցիումի սուլֆիտ

Al+SO3=Al2(SO3)3-ալյումինի սուլֆիտ

Ca+SO4=CaSO4-կալցիումի սուլֆատ

Al+SO4=Al2(SO4)3-ալյումինի սուլֆատ

Ca+Br=CaBr2-կալցիումի բրոմիդ

Al+Br=AlBr3-ալյումինի բրոմիդ

Ca+PO4=Ca3(PO4)2-կալցիումի ֆոսֆատ

Al+PO4=AlPO4-ալյումինի ֆոսֆատ

Ca+S=CaS-կալցիումի սուլֆիդ

Al+S=Al2S3-ալյումինի սուլֆիդ

                                                                                          

15. Անվանեք հետևյալ աղերը     

1) CuCl 2 Կուպրումի քլորիդ          

2) Fe3(PO4)2 Երկաթի ֆոսֆատ     

3) FeSՕ4 Երկաթի սուլֆատ                

4) Cu(NO3)2 Կուպրումի նիտրատ 

16.Կազմեք  հետևյալ աղերի բանաձևերը 

ա) երկաթի (II) սուլֆատ Fe+SO4=FeSO4

բ)մագնեզիումի կարբոնատ Mg+CO3=MgCO3

գ) ալյումինի ֆոսֆատ Al+PO4=AlPO4

դ) կալիումի նիտրատ K+NO3=KNO3

դ)ալյումինի սուլֆատ Al+SO4=Al2(SO4)3

17.Հաստատեք   կամ հերքեք պնդումների ճշմարտացիությունը ջրածին տարրի վերաբերյալ:
ա/ամենատարածված տարրն է երկրագնդի վրա

գ/մտնում է բոլոր թթուների բաղադրության մեջ:
դ/:օդից թեթև է

զ/ ստացվում է նատրիումի և ջրի փոխազդեցությունից

ե/ունի հոտ,համ

19.Կետերի տեղը տեղադրեք նյութերը,ռեակցիաները հավասարեցրեք և ընտրեք քանակաչափական գործակիցների գումարը հետևյալ ռեակցիաներումա

ա․NaOH + ….⎯→ Na2SO4 + H2

բ․Ca(OH)2 + H3PO4 ⎯→… + H2

Al(OH)3 + H2SO4⎯→ …+ H2O

Ընտրեք ճիշտ պատասխանը`     

1/ ա-12,բ-6,գ-6     

2/ա-4,բ-12,գ-6    

3/ա-6,բ-12,գ-12   

4/ա-6,բ10,գ-8

20. Թթուներից մեն ունի հետևյալ բաղցադրությունը` 2,44 % H, 39,02% S, 58,54 % O:Արտացեք այդ թթվի բանաձևտ:

Posted in Քիմիա 8, Առցանց ուսուցում 8

Ջրածին

Ջրածին — 💫Մանե Հակոբջանյանի բլոգ💖

Ջրածնի անձնագիրը

1. Քիմիական նշանը – H

2. Կարգաթիվը – 1

3. Ar(H2) = 1

3. Քիմիական բանաձևը – H2

4. Mr (H2) =2  (H-H) — Ոչ բեվեռային կովալենտ կապ

5. Դիրքը պարբերական համակարգում – պարբ.1, խումբ1, ենթ. գլխավոր

6. Ատոմի բաղադրություն – (1p, 0n) 1e

7. Ատոմի կառուցվածք – +1 )1e

8. 1ատոմի զանգվածը m0 = 1*1,66*1,-27կգ

Տարածվածությունը բնության մեջ

   Տիեզերքում ջրածինը ամենատարածված տարրն է և այն կազմում է աստղերի և Արեգակի զանգվածի մոտ կեսը, Արեգակի մթնոլորտի 84 %-ը և միջաստղային միջավայրի հիմնական մասը։ Երկրագնդի վրա ջրածինը առաջացնում է համար մեկ նյութը՝ ջուրը — (H2O): Ջրածնի պարունակությունը երկրակեղևում 0,15 % է, ընդհանուր պարունակությունը Երկրի վրա՝ 1 %: Ջրածինը Երկրի վրա ազատ վիճակում հանդիպում է հազվադեպ՝ որոշ հրաբխային և այլ բնական գազերում, օդում՝ 10-4%:

    Ջրածինը համարվում է, որպես երկրի մակերևույթի և տիեզերքի առավել տարածված տարր: Ջրածնի այրման ջերմաստիճանը ամենաբարձրն է, իսկ թթվածնի մեջ այրելու ժամանակ առաջացած նյութը ջուրն է:

cdn.britannica.com/99/22399-050-F18822C4/Hydrog...

Ջրածնի ֆիզիկական հատկությունները

Պարզ նյութը՝ ջրածինը (H2) սովորական պայմաններում անգույն, անհամ, անհոտ գազ է։ 14,5 անգամ թեթև է օդից Ջրում քիչ է լուծվում։ -252,8°С- ում 1 մթնոլորտային ճնշման տակ ջրածինը դառնում է շարժուն հեղուկ, որը ևս անգույն է։ Ջրածինը լավ լուծվում է որոշ մետաղներում՝ Ni,Pd,Pt։ Ջրածնի դիրքը 1 և 7-րդ խմբում պայմանավորված է նրանով, որ ջրածնի ատոմը կարող է կորցնել էլեկտրոն, նմանվելով ալկալիական մետաղներին և վերցնել էլեկտրոն, նմանվելով հալոգեններին, այիսպիսով ջրածնի ատոմը օժտված է վերօքսերկակիությամբ՝ կարող է լինել և՛ օքսիդիչ և՛ վերականգնիչ:

Ջրածնի քիմիական հատկությունները

Ջրածնի ատոմը խիստ ռեակցիոունակ է։ Այն շատ արագ առաջացնում է H2 մոլեկուլը: Ատոմական ջրածնով աշխատող այրիչը ստեղծում է 4000°С բարձր ջերմաստիճան, որը պայմանավորված է H2-ի կապի մեծ էներգիայով։ Բացի հիդրիդներից, որտեղ ջրածնի օքսիդացման աստիճանը -1 է, մնացած միացություններում ունի +1 օքսիդացման աստիճան։

Կիրառումը

Մեծ քանակությամբ ջրածին կիրառվում է ամոնիակ, HCl սինթեզելու համար, հեղուկ ճարպերի հիդրոգենացման համար։ Որպես թեթև գազ հելիումի հետ լցնում էին օդապարիկները։ Ջրածինը օգտագործում են բարձր ջերմաստիճան ստանալու համար՝ 3000-4000°С։ Սակայն ջրածնի ամենալուրջ խնդիրը՝ միջուկային այս ռեակցիան է 21H+31H=42He+n+17,6 կգ: Այս ռեակցիան ընթանում է 10 մլն աստիճանում։ Եթե հնարավոր լիներ կառավարել այս ռեակցիան, մարդկությունը կլուծեր էներգիայի պրոբլեմը։ Կարևոր է նաև պինդ վիճակում ջրածնի ստացումը (մետաղական ջրածին), որը օժտված է գերհաղորդականությամբ։

Ջրածին. Քիմիա – Անահիտ Հովհաննիսյան
Posted in Քիմիա 8, Առցանց ուսուցում 8

Նախագիծ՝Զատիկի ծեսը և քիմիան

Image result for Զատիկի նկար

Նպատակը՝

  1. Սովորողների մոտ զարգացնել ավանդույթների,ծեսերի  կատարման սովորույթները և դրանք դարձնել ուսումնական
  2. Նախագծերը առցանց ուսուցման ժամանակ դարձնել ընտանեկան
  3. Զարգացնել ինքնուրույն աշխատելու ունակությունը,մեդիակրթությունը
  4. Բացահայտել սննդային ներկերը,որոնք օգտագործվում են զատիկի ծեսի ժամանակ ձվերը ներկելու համար 

Ընթացքը մեկ շաբաթ
Սովորողներին առաջադրվող հարցեր՝

  • Բացատրել ծեսի իմաստը

Զատկի տոնով մենք ապացուցում ենք մեր հավատքը Աստծու հանդեպ: Սուրբ Զատիկը խորհրդանշում է նաև գարնան գալուստը: Հնում ձվերը ներկում էին սոխի կեղևով, որպեսզի ստանան կարմիր գույն: Կարմիր գույնը խորհրդանշում է Հիսուսի արյունը: Սեղանին դնում էին ավանդական գաթա, իսկ մեր այժմյան ժանականերում ձվերը ներկում են տարբեր գույների: Ավանդական գաթաներին այժմ փոխարինում են հատուկ Զատկական թխվածքներ, որոնք կոչվում են՝ կուլիչներ:

  • Ինչ գույներ է օգտագործում ձեր մայրիկը ձվերը ներկելու համար

Ամեն Զատկի տոնին ես և մայրիկս ձվերը ներկում ենք՝ կարմիր։ Մենք ներկանյութերի փոխարեն օգտագործում ենք սոխի կեղևը։

  • Ինչ քիմիական բաղադրություն ունեն այդ ներկերը

Գիտնականները վերլուծել են արդյունաբերության մեջ որպես սննդի ներկ օգտագործվող մի շարք միացությունների օպտիկական հատկություններն ու պարզել են, որ դրանցից երեքը կարող են օգտագործվել որպես լուսակլանիչ։ Դրանք են՝ սինթետիկ դեղին ներկը՝ E102 ինդեքսով, բնական դեղին ներկը՝ E100 ինդեքսով ու կարմրա-մանուշակագույնը՝ E163 ինդեքսով։ Բացի այդ՝ որպես կլանիչ պիտանի են նաև ոսկու կենսահամատեղելի նանոմասնիկները։

  • Ինչ վնաս կարող են պատճառել այդ ներկերը մարդու օրգանիզմին

Սննդային ներկերը կարող են տարբեր վնասներ պատճառել մարդու օրգանիզմին: Այդ ներկերը կարող են թունավորել մեր օրգանզիմը և առաջացնել տարբեր տեսակի հիվանդություններ:

 

Posted in Քիմիա 8

Դաս 9

Հետևյալ ռեակցիաների հավասարումները հավասարեցնել,նշել տիպերը
2Cu +O2 =2CuO
Fe(OH)2→ FeO+H2
Zn +Cl2= ZnCl2
2HgO = 2Hg+ O2
2Cr2O3 → 4Cr + 3O2
KJ + Cl2→ KJ + Cl2
Na2O + H2O= 2NaOH
H2CO3 → CO2 + H2O
Zn + 2HCl → ZnCl2+ H2
2Fe + 3O2→ 2Fe2O3
2NaNO3→ 2NaNO2+ O2

Zn +O2=ZnO2
MgO + H3PO4=MgPO4H3 Al(OH)3 + H3PO4 = AlPO4H3 Fe2O3 +H2SO4=Fe2SO4
CaO + HNO3=CaHNO3
Al + Cr2O3=
Ca+H2O=CaH2O
P2O5 + H2O=
Al(OH)3=

Posted in Քիմիա 8

Թթվածին

  •   Թթվածին+խնդիրներ <<Թթվածին>>թեմայից

Էջ89-90,96,102,109,112,117,122,127-128

  • Պարտադիր                                                                                                               Թթվածնի անձնագրի կազմումը                                          
  • Քիմիական նշանը; O
  • Քիմիական բանաձևը; O2
  • Հարաբերական ատոմային զանգված՝ ;  Ar 16
  • Հարաբերական մոլեկուլային զանգված; Mr 32
  • Իզոտոպները; 16O,17O,18O-Իզոտոպները դա նույն ատոմների տարրատեսակնեն, որրոնք ունեն նույն պրոտոնները և էլեկտրոնները։ 
  • Դիրքը պարբերական համակարգում՝կարգաթիվը, պարբերությունը, խումբը; 8 կարգաթիվ 2 պարբերություն 6 խումբի գլխավոր։
  • Ատոմի բաղադրությունը և կառուցվածքը;(8P. 8N.)8E+8 2,6
  • Վալենտականությունը, օքսիդացման աստիճանը;  -2 +2 F
  • Հաշվել  մեկ  ատոմի զանգվածը; (0)=16×1,66×10-27=26,56×10-27

Գործնական աշխատանք`Օդի բաղադրության որոշումը

Օդի բաղադրությունը որոշելու համար կատարում ենք փորձ: Վերցնում ենք ջրով լցված տարրա, այլ տարրա և մոմ: Վառում ենք մոմը, դնում ջրի մեջ: Հետո մյուս տարրան հակառակ կողմով դնում ենք վրան: Մոմը բարձրանում է վեր և հանգում, քանի որ տարրայում եղած թթվածինը վերջանում է: Ջուրը բարձրանում է այնքան, որքան թթվածին կա անոթում: Տեսնում ենք, որ ջուրը բարձրացավ տարրայի 1/5 չափով:

Թթվածնի  ֆիզիկական և քիմիական  հատկությունները                          

  1. Ֆիզիկական     

Թթվածինը սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է:

Թթվածինը ջրում քիչ է լուծվում: Սովորական պայմաններում 1լիտր ջրում 30 մլ թթվածին է լուծվում ( 100 ծավալ ջրում՝ 3 ծավալ թթվածին): Ջերմաստիճանը իջեցնելիս լուծելիությունը մեծանում է: Օրինակ՝  100 ծավալ սառցաջրում (0°C) 5 ծավալ թթվածին է լուծվում:

Թթվածնի խտությունը 0°C-ում և 101 կՊա ճնշման պայմաններում 1,43 գ/լ է, օդից ծանր է 1,11անգամ: Թթվածինը  եռում է −183°C-ում, իսկ պնդանում է  −219°C-ում՝ առաջացնելով բաց երկնագույն բյուրեղներ:

2. Քիմիական

Թթվածինը քիմիապես ակտիվ նյութ է: Այն փոխազդում է պարզ նյութերի հետ՝ ոչ մետաղների և մետաղների, ինչպես նաև` բարդ նյութերի:

Փոխազդեցություն ծծմբի հետ` S+O2→SO2+Q

Փոխազդեցություն ածխածնի հետ`   C+O2=CO2+Q

Փոխազդեցություն ֆոսֆորի հետ`  4P+5O2=2P2O5+Q

Փոխազդեցություն մագնեզիումի հետ` 2Mg+O2=2MgO

Փոխազդեցություն պղնձի հետ` 2Cu+O2=2CuO

Փոխազդեցություն մեթանի հետ`CH4+2O2=CO2+2H2O

Թթվածնի կիրառումը

Թթվածինը կիրառվում է տարատեսակ նպատակներով: Թթվածնի գլխավոր սպառողները համարվում են էներգետիկան մետաղահանման գործարանները, էլեկտրական և ջերմային կայանները, որոնք աշխատում են ածխով նավթով, օգտագործում են մթնոլորտի թթվածինը: Թթվածինը օգտագործվում է նաև մետաղների կտրման, զոդման և երակցման համար: Կարևոր է նրա դերը  մարդու և կենդանիների կյանքում: Այն մասնակցում է շնչառությանը, տարբեր նյութերի դանդաղ օքսիդացմանը: Թթվածինը մատակարարում է  արյան հեմոգլոբինը: Բույսերը նույնպես կլանում են մթնոլորտային թթվածինը:

  • Լրացուցիչ

      Ծխելը և օդի ախտոտվածությունը

http://www.lider-74.ru/load/metodicheskij_material/so..

Ծխախոտի ազդեցությունը առողջության վրա, հիմնականում պայմանավորված է ծխախոտի մեջ մարդու օրգանիզմի համար վնասակար ազդեցություն ունեցող նիկոտինի պարունակությամբ, որը ծխախոտ օգտագործողի մոտ նաև առաջացնում է հոգեբանական, հետագայում նաև կենսաբանական կախվածություն։ Աշխարհում ամեն տարի ավելի մեծ թվով մարդիկ են մահանում ծխախոտի օգտագործման հետևանքներով և սպասվում է որ ապագայում այդ մարդկանց թիվը էլ ավելի կմեծանա։

Image result for Õ®Õ­Õ¡Õ­Õ¸Õ¿

Միջին ծխողը ներս է քաշում ծուխը օրեկան մոտ 200 անգամ: Դա կազմում է ամիսը մոտավորապես 6000, տարին՝ 72.000, ավելի քան 2 մլն. անգամ 45 ամյա ծխողի մոտ, որը սկսել է ծխել 15 տարեկանում: Շատ ծխելը նպաստում է մեր օրգանիցմում քաղցկեցի մոտ 50.000 տեսակներ առաջացմանը: 30 տարվա ընթացքում ծխողը ծխում է մոտ 160 կգ. ծխախոտ, միջին հաշվով նրա մեջ կա 800գ նիկոտին: Մեկ ծխախոտը պարունակում է մոտ 6-8մգ. նիկոտին, որից 3-4մգ. ներծծվում է արյան մեջ: Ծխախոտի ծխի բաղադրության մեջ հայտնաբերված են քաղցկեղ հարուցող նյութեր: Ապացուցված է, որ ծխախոտից առաջացած ռադիացիան հանդիսանում է քաղցկեղով հիվանդանալու հիմնական պատճառը: Պարզվել է, որ ծխախոտի ծխի վնասակար ազդեցությունը կարող է հղի կնոջ ապագա երեխայի մոտ դեռահաս տարիքում լսողության կորստի  հանգեցնել:  Գիտնականները նման եզրահանգման են եկել 12-15 տարեկան հազար երեխաների տվյալներ ուսումնասիրելով:

Image result for Õ®Õ­Õ¡Õ­Õ¸Õ¿

Հարցազրույց կրթահամալիրի աշակերտների հետ ծխելու և ծխախոտի վերաբերյալ։

Posted in Քիմիա 8

Քիմիական անհավասարումներ

Քիմիական հավասարումը՝ դա քիմիական ռեակցիայի պայմանական գրառումն է բանաձևերի և, եթե անհրաժեշտ է գործակիցների միջոցով։

Ռեակցիաների տեսակները՝

Միացման է կոչվում այն ռեակցյաները, որոնց ժամանակ երկու նյութից ստացվում մեկ բարդ նյութ։

Լաբորատոր աշխատանք

Mg+O2=MgO

Մենք մագնեզիումը պահեցինք սպիրտայրոցի վրա և երբ մագնեզիումն այրվեց բարձր լույս առաջացավ։

Քայքայման է կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ մեկ բարդ նյութից ստացվում է մի քանի նյութ։

Լաբորատոր աշխատանք

Փորձանոթի մեջ լցրեցինք մալաքիտի կանաչ փոշին և փոձանոթը հորիզոնական դիրքով դրեցինք ամրակալի թաթաի վրա, փակեցինք խցանով, որի մեջ կար գազատար խողովակ։ Խողովակը մտցրեցինք ջրով լի փորձանոթի մեջ։ Տաքացրեցինք փորձանոթը սպիրտայրոցի բոցի միջոցով։ Նկատեցինք, որ կանաչ մալաքիտե սևացավ, փորձանոթի մեջ առաջացավ ջրի գոլորշի, իսկ ջրի մեջ առաջացավ ածխաթթու գազ։

Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են պարզ և բարդ նյութերի միջև։ Որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարի ատոմներից որևէ մեկին։

Լաբորատոր աշխատանք

Fe+CuSO4=FeSO4+Cu

Մեխը թելով կապեցինք և իջեցրեցինք պղնձի սուլֆատի կապույտ լուծույթի մեջ, որոշ ժամանակ անց մեխը կարմրեց։