Posted in Քիմիա 9, Առցանց ուսուցում 9

Նոյեմբերի 9֊13

֊ Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ բաղադրության, սահմանեք, գրեք օրինակներ

Պարզ – Միատեսակ քիմիական տարրի ատոմներից կազմված նյութն է։ H2, N2
Բարդ – Երկու և ավելի քիմիական տարրի ատոմներից կազմվամ նյութն է։ H2O, NO4

֊ Ինչպե՞ս են դասակարգվում նյութերը ըստ ծագումնաբանության, գրեք օրինակներ

Օրգանական – Օրգանական են կոչվում են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին: Օրինակ՝ քացախաթթուն, բնական գազը, նավթը, բենզինը, կերոսինը, էթիլ սպիրտը:
Անօրգանական – Անօրգանական նյութերը բաժանվում են`օքսիդների, թթոիների, հիմքերի և աղերի:
Օքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է: Օրինակ՝ CO2 (ածխաթթու գազ), SO3 (ծծմբական թթու)
Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից: Օրինակ՝ HCl (աղաթթու), HNO3 (ազոտական թթու)
Աղեր են կաչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կազվված են մետաղի ատոմներից և թթվային մնացորդից: Օրինակ՝ CaCl2 (կալիումի քլորիդ), NaCl (նատրիումի քլորիդ)
Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը,որոնք կաղմված են մետաղի ատոմներից և հիդրօսո խմբերից: Օրինակ՝ NaOH (նատրիումի հիդրօքսիդ)

֊ Անօրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք, գրեք օրինակներ
Թթվածին, կերակրի աղ, ջուր, քլոր, խմելու սոդա, երկաթ, ծծմբական թթու

☆֊ Օրգանական նյութերի ինչպիսի՞ օրինակներ գիտեք…
Շաքար, գլյուկոզ, գինու սպիրտ, ածխաթթու գազ, սպիտակուցներ, ճարպեր

֊ Ո՞ր նյութերն են ավելի շատ, օրգանականը, թե՞ անօրգանականը, պատասխանը հիմնավորեք
Անօրգանականները, որովհետև քիչ տարեր կան որ իրենց մեջ պարունակում են ածխածին։

☆֊ Հետևյալ նյութերից ընտրեք անօրգանական նյութերը և գրեք դրանց քիմիական բանձևերը. թթվածին, կերակրի աղ, շաքար, երկաթ, ջուր, քլոր, խմելու սոդա, գլյուկոզ, ծծմբական թթու, ազոտ, սպիտակուց, պղինձ, գինու սպիրտ, ածխաթթու գազ, շմոլ գազ, ճարպ:
Անօրգանական- Թթվածին – O², կերակրի աղ -NaCl, ջուր֊H²O, քլոր֊Cl, խմելու սոդա – NaHCO³, երկաթ – Fe, ծծմբական թթու – H²SO⁴, ազոտ – N, պղինձ – Cu, ածխաթթու գազ – ածխածնի քառարժեք օքսիդ,CO2

Օրգանական- Շաքար – C12H22O11, գլյուկոզ – C6H12O6, գինու սպիրտ – C2H6O, սպիտակուց – C9H11NO3, շմոլ գազ – ածխածնի երկարժեք օքսիդ,CO, ճարպեր

☆֊ Որոշեք Ձեր ընտրած բարդ անօրգանական նյութերի հարաբերական մոլեկուլային  զանգվածները`Mr, որակական և քանակական բաղադրությունները՝ տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները:

Տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը
Mr(NaCl) = Ar(Na)+Ar(Cl) = 1×23+1×35 = 58

Տարրի զանգվածային հարաբերությունը
Ar(Na):Ar(Cl) = 23:35

Զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում
w(Na) = 23/58×100% = 39.65%
w(Cl) = 100%-40% = 60.35%

☆֊Հաշվարկային֊ լաբորատոր փորձեր` <<Անօրգանական շղթաներ>>

Գրեք ներքոբերյալ անօրգանական շղթաների ռեակցիաների հավասարումները, հավասարեցրեք և նշեք ռեակցիայի տեսակը.

Փորձ 1

  • Մետաղ-հիմնային օքսիդ-հիմք-աղ` Mg→ MgO →Mg(OH)2→ MgCl2 (մագնեզիումի այրում)

1. 2Mg+O2→2MgO+Q հիմնային օքսիդ է, միացման ռեակցիա է, այրման ռեակցիա է, օքսիդավերականգնման ռեակցիա է

Փորձ 2

2. MgO+H2O→Mg(OH)2 մագնեզիումի հիդօքսիդ, միացման ռեակցիա

Փորձ 3 – չեզոքացման ռեակցիա

3. Mg(OH)2+2HCl→MgCl2+2H2O մագնեցիումի քլորիդ, փոխանակման ռեակցիա

Քանի՞ գրամ աղ MgCl2 կստացվի, եթե այրել ենք 4,8 գրամ մագնեզիում:

m(Mg)=2,4գ
m(MgCl2)=?գ

n=m/M

m=nxM

  • Ոչ մետաղ→ թթվային օքսիդ→ թթու→ աղ`P→P2O5→H3PO4 →Na3PO4

1. 4P+5O2→2P2O5 ֆոսֆորական օքսիդ, միացման ռեակցիա

2. P2O5+3H2O=2H3PO4 օրթոֆոսֆորական թթու, միացման ռեակցիա

3. H3PO4+3NaCl=Na3PO4+3HCl օրթոֆոսֆորական նատրիում, փոխանակման ռեակցիա

Քանի՞ գրամ աղ`Na3PO4 կստացվի, եթե այրել են 6,2 գրամ ֆոսֆոր:

Քիմիական ռեակցիաների տեսակները.

1. Միացման
Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ երկու նյութից առաջանում է մեկ բարդ նյութ:

2. Քայքայման
Քայքայման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ մեկ բարդ նյութից ստացվում են մի քանի նյութեր:

3. Տեղակալման
Տեղակալման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են պարզ և բարդ նյութերի միջև, և որտեղ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարրի ատոմներից որևէ մեկին:

4. Փոխանակման
Փոխանակման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնք կատարվում են երկու բարդ նյութերի միջև, որտեղ նրանք փոխանակվում են իրենց բաղադրիչ մասերով:

5. Չեզոքացման

Չեզոքացման ռեակցիա է կոչվում հիմքի և թթվի միջև ընթացող փոխանակման ռեակցիան, որի ժամանակ առաջանում է աղ և ջուր։

Posted in Քիմիա 9, Առցանց ուսուցում 9

Գիտելիքի ինքնաստուգում

1.Ո՞ր  շարքում են  նշված միայն ֆիզիկական մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
   բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ)
 երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

Սեղանը, գրիչը, տետրը և մատանին ֆիզիկական մարմին են, որովհետև ունեն որոշակի ձև, զանգված ու ծավալ: 

  1. Քանի՞ նյութ է ներկայացված հետևյալ բառակապակցություններում.   ջրի կաթիլ, պղնձե թաս,  ալյումինե կաթսա,   ռետինե գնդակ,  պղնձե կուժ, սառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)3                        2)  6                            3)  4                                        4) 5

Այն ամենը, ինչ տեսնում ենք մեր շուրջը, նյութ է։ Նյութերից է կազմբվում բոլոր ֆիզիկական մարմինները։

3. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
     1) 
 ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
    3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4) 
 սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

Օրգանական են կոչվում այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց կազմի մեջ մտնում է ածխածին:

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.

  1. միայն պինդ  վիճակ
  2. միայն  գազային վիճակում
  3. միայն  հեղուկ  վիճակում
  4. բոլոր  երեք  վիճակներում

Ագրեգատային վիճակը նյութի գոյության կայուն ձևերից է։ Սնդիկն ունի երեք վիճակ։

 5.  Որքա՞ն է ոսկու  ձուլակտորի զանգվածը,  որի ծավալը  2 սմէիսկ ոսկու խտությունը  19,3 գ/սմ3է.

1) 38,6գ                    2) 9,65գ                   3) 3,86գ                       4) 1,93գ

Զանգված = ծավալ x խտություն

6. Ո՞ր  շարքում  են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                      3)  H2O, N2, O3,  Ni, S8

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                      4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

Բարդ նյութը իրար հետ քիմիական կապերով միացած տարբեր տարրերի ատոմներից բաղկացած նյութ է։

7. Ո՞ր  շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2, NaHCO3                                      3)  H2, NH3, H2O, CH4

    2)  KBr, HNO3, CaO, P4                                            4)  N2, Br2, CuSO4, Fe

Կովալենտ կապն առաջանում է, երբ մեկ ատոմի էլեկտրոնային օրբիտալը վերածածկվում է երկրորդ ատոմի օրբիտալով։

8. Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.    HNO3,  Na2O,  Ca(OH)2, AgNO3,  BaO,  HCl, CO2,   Al2O3, NaHCO3, Fe(OH)2, K2SiO3, NaCl, H2SO4, MgO, NaOH, H3PO4, SO3, CaCl2, CuSO4, Al(OH)3.

 Օքսիդ       Հիմք         Թթու             Աղ
Na2O – նատրիումի հիդրոկարբոնատ
BaO – Բարիումի օքսիդ
CO2 – ածխաթթու գազ
Al2O3 – ծծմբական թթու
MgO – մագնեզիումի օքսիդ
SO3 – ծծմբական թթու
Ca(OH)2 – կալցիումի հիդրօքսիդ
Fe(OH)2 – երկաթի հիդրօքսիդ
NaOH – նատրիումի հիդրօքսիդ
Al(OH)3 – ալյումինի հիդրօքսիդ
H2SO4 – ծծմբական թթու, սուլֆատ
H3PO4 – ֆոսֆորական թթու, ֆոսֆատ
HNO3 – ազոտական թթու, նիտրար
HCl – աղաթթու, քլորիդ
AgNO3 – արծաթի նիտրար
NaHCO3 – նատրիումի բիկարբոնատ
K2SiO3
NaCl – նատրիումի քլորիդ
CaCl2 – կալիումի քլորիդ

9. Ո՞ր  շարքում է  գրված ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածիներկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
    3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C                                                                                                              

10. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
    3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

11. Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը՝ ծծումբ, ալյումին ըստ  հետևյալ ըստ հետևյալ սխեմայի.

Ոչ մետաղ

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը S (ծծումբ)

բ)  կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝ Z =+16, 16

գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)-16p, 17n, -16e

դ)  պարբերության  համարը, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը- 3 (2,8,6)

ե)  խմբի  համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը-Խումբը՝ VI, ենթախումբը՝ գլխավոր

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների- 2e 8e 6e

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների  և  ենթամակարդակների)- 1s22s 22p63s23p4

ը) ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական-ոչ մետաղական

թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ- Պարզ-S, Բարդ-H2SO4, H2SO3

ժ)  Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները օքսիդում:

Տարրի մեկ ատոմի զանգվածը
mo= 31x1,66×10-27կգ = 53,12×10-27կգ = 5,312×10-26կգ

Տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը
Mr(SO2) = Ar(S)+2xAr(O) = 1×32+2×16 =64

Տարրի զանգվածային հարաբերությունը
Ar(S):Ar(O) = 32:32 = 1:1

Զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում
w(S) = 32/64×100% = 50%
w(O) = 100%-50% = 50%

Մետաղ

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը- Al (ալյումին)

բ)  կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝ Z =+13, 13

գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)-13p, 14n, 13e

դ)  պարբերության  համարը, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը- 3 (2,8,3)

ե)  խմբի  համարը, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը-Խումբը՝ III, ենթախումբը՝ գլխավոր

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների- 2e8e3e

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական մակարդակների  և  ենթամակարդակների)-1s22s22p63s23p1

ը) ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական-ոչ մետաղական-մետաղական

թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ-Պարզ-Al, Բարդ-Al2O3

ժ)  Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները օքսիդում:

Տարրի մեկ ատոմի զանգվածը
mo= 27×1,66×10-27կգ = 45×10-27կգ = 4,5×10-26կգ

Տարրի առաջացրած օքսիդի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը
Mr(Al2O3) = 2xAr(Al)+3xAr(O) = 2×27+3×16 = 54+48=102

Տարրի զանգվածային հարաբերությունը
Ar(Al):Ar(O) = 54:48=9:8

Զանգվածային և մոլային բաժինները օքսիդում
w(Al) = 27/102×100% = 26,47%
w(O) = 100%-26,47% = 73,53%

  1. Համապատասխանեցրեք նյութի հատկությունները և անվանումը.   
ՀատկություններըԱնվանումը
 ա) բնորոշ  հոտով   թափանցիկ  հեղուկ    
բ) ջրում  լավ  լուծվող  պինդ  նյութ     
գ) մետաղական  փայլով  պինդ  գունավոր  նյութ     
դ) ջրում  քիչ  լուծվող  անհոտ, անհամ  գազ
1) կավիճ  
2) սախարոզ   
3) քացախաթթու   
4) թթվածին   
5)  քլոր   
6)  յոդ

ա-3, բ-2, գ-6, դ-4

Posted in Քիմիա 9

Գործնական աշխատանք 2

<<Քիմիական տարրերի պարբերական համակարգի  ֆիզիկական իմաստը>>

Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը՝ ածխածին, ջրածին, թթվածին, ազոտ, ֆոսֆոր, ծծումբ, նատրիում, կալիում, կալցիում, մագնեզիում, երկաթ, ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, սիլիցիում, մանգան, պղինձ, ցինկ, արծաթ, ոսկի ….                     

ըստ  հետևյալ սխեմայի՝

  • քիմիական  տարրի  նշանը…….
  • կարգաթիվը…..
  • միջուկի  լիցքը …..
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar
  • ատոմի բաղադրությունը ….
  • մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է …
  • ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է …
  • ատոմի էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը՝ էլեկտրոնների  բաշխումը  ըստ էներգետիկ մակարդակների,էլեկտրոնային բանաձևը, նաև  քվանտային  բջիջներով
  • մետաղ է,`թե ոչմետաղ

Ինչպիսի՞  պարզ  և   բարդ նյութերի օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ  առկա  են  այդ  տարրի ատոմներ`բերեք  տարբեր  տարրերի  հետ   առաջացրած   միացությունների  բանաձևերը:

Պարզ նյութեր-Al, Cu, H, P, Na, O, K, Fe…

Բարդ նյութեր-H2O, NaOH, CaCO3, CH4

Ֆոսֆոր

  • Քիմիական նշանը- P
  • Կարգաթիվ-15
  • Միջուկի  լիցքը-+15
  • Հարաբերական ատոմային զանգվածը-Ar(P)=31
  • Ատոմի բաղադրությունը-15p, 16n, 15e
  • Մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)-m0=31·1,66•10-27կգ=51.46•10-27կգ=5.146•10-26կգ
  • Ո՞ր  պարբերության տարր  է-3-րդ
  • Ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է-Խումբը՝ V, ենթախումբը՝ գլխավոր
  • Ատոմի էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը-1s2  2s2 2p3s2 3p3
  • Մետաղ է,`թե ոչ մետաղ-ոչ մետաղ

Նատրիում

  • Քիմիական նշանը-Na
  • Կարգաթիվ-1
  • Միջուկի  լիցքը-+1
  • Հարաբերական ատոմային զանգվածը-Ar(Na)=23
  • Ատոմի բաղադրությունը-11p(պրոտոն), 12n(նետրոն), 11e(էլեկտրոն)
  • Մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)-m0=23·1,66•10-27կգ=38.18•10-27կգ=3.818•10-26կգ
  • Ո՞ր  պարբերության տարր  է-3-րդ
  • Ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է-Խումբը՝ I, ենթախումբը՝ գլխավոր
  • Ատոմի էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը-1s22s22p63s1
  • Մետաղ է,`թե ոչ մետաղ-մետաղ է

Ջրածին 

  • Քիմիական նշանը-H
  • Կարգաթիվ-1
  • Միջուկի  լիցքը-+1
  • Հարաբերական ատոմային զանգվածը-Ar(H)=1
  • Ատոմի բաղադրությունը- -6p, 6e
  • Մեկ ատոմի զանգվածը m0,(գ)m0=1·1,66•10-27կգ=1.66•10-27կգ=1.66•10-27կգ
  • Ո՞ր  պարբերության տարր  է-Առաջին
  • Ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է-խումբը՝ I, ենթախումբը՝ գլխավոր
  • Ատոմի էլեկտրոնային  թաղանթի կառուցվածքը-1s1
  • Մետաղ է,`թե ոչ մետաղ-ոչ մետաղ:
Posted in Քիմիա 9

Գործնական աշխատանք 1

<<Նյութերի  հատկությունները՝ ֆիզիկական, քիմիական,ֆիզիոլոգիական>>                           

Նյութերը դասակարգել,տեղադրել աղյուսակում,անվանել,գրել բանաձևերը: Նկարագրել  ֆիզիկական  հատկությունները՝ գույնը, ագրեգատային  վիճակը(պինդ, հեղուկ, գազային), եռման,հալման ջերմաստիճանները, ջերմա-,էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը ջրում  և այլն:

Նյութի ֆիզիկական հատկությունները դիտարկում են կամ չափում են առանց նոր նյութ ստանալու։

Continue reading “Գործնական աշխատանք 1”
Posted in Քիմիա 9

7,8- րդ դաս. անցածի կրկնողություն

1). Ավագ դպրոց֊վարժարանի սովորողների մուտքը վերադասավորված քիմիայի լաբորատորիա

2). Ծանոթացում միմյանց հետ և «Հեղինակային կրթական ծրագրով իրականացվող նախագծերի և առաջադրանքների փաթեթների» հետ։

3). 7,8- րդ դաս. անցածի կրկնողություն. Թեմաները՝ Ֆիզիկական մարմին  և  նյութ:Ինչ՞ է նյութը, պարզ և բարդ նյութեր, անօրգանական և  օրգանական  նյութեր:Մաքուր նյութեր, խառնուրդներ(համասեռ և անհամասեռ): Նյութի  հատկությունները՝ ֆիզիկական,  քիմիական, ֆիզիոլոգիական: 

Հարցեր և վարժություններ.

  • Սահմանեք և բնութագրեք ո՞րն է կոչվում ֆիզիկական մարմին,օրինակներ…

Ֆիզիկական մարմին են կոչվում մեզ շրջապատող բոլոր առարկաները: Յուրաքանչուր ֆիզիկական մարմին ունի որոշակի ձև, զանգված ու ծավալ: Բոլոր ֆիզիկական մարմինները կազմված են նյութերից:  Ֆիզիկական մարմիններ են ՝ սեղանը, մատիտը, քանոնը, թեյնիկը։

  • Մոտավոևապես քանի՞ միլիոն  նյութ  է  հայտնի մարդկությանը

Ներկայումս մարդկությանը հայտնի է մոտավորապես 30 միլիոն նյութ: Նյութերը լինում են պարզ և բարդ։ Պարզերը ՝ 400, իսկ բարդերը ՝ 30 միլիոն։ Պարզերը լինում են մետաղ և ոչ մետաղ։ Բարդերը լինում են անօրգանական և օրգանական։

  • Սահմանեք,դասակարգեք և բնութագրեք նյութերը, գրեք պարզ և բարդ, անօրգանական և օրգանական նյութերի օրինակներ…

Այն ամենը, ինչ տեսնում ենք մեր շուրջը, նյութ է։ Նյութը կազմված է մասնիկներից։ Նյութը միմյանց հետ փոխազդող մասնիկների(ատոմ, մոլեկուլ, իոն) համախումբ է, իրեն բնորոշ բաղադրությամբ, կառուցվածքով, հատկություններով ՝ զանգվածով, ծավալով օժտված։ Նյութերը գտնվում են պինդ, հեղուկ և գազային վիճակներում։ Բարդ նյութերը կազմված են մի քանի տարբեր տարրերի ատոմներից, իսկ պարզ նյութերը մեկ տարրի ատոմներից։ Օրգանական են այն բարդ քիմիական միացությունները, որոնց մեջ մտնում է ածխածինը։

v Բաղադրությամբ?

v Կառուցվածքով?

v Հատկություններով?

  • Սահմանեք և բնութագրեք մաքուր նյութերի հատկությունները`ֆիզիկական, քիմիական, ֆիզիոլոգիական, օրինակներ….

Նյութը օժտված է ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիոլոգիական հատկություններով։ Ֆիզիկական հատկություններն են նյութի ագրեգատային վիճակը, գույնը, հոտը, համը, լուծելիությունը ջրում, պլաստիկությունը, խտությունը, ջերմա և էլեկտրահաղորդականությունը և այլն: Նյութի քիմիական հատկությունները, դա նյութի փոխազդեցությունն է այլ նյութերի հետ և նոր նյութերի առաջացումը: Նյութի ֆիզիոլոգիական հատկություններն են այդ նյութի ազդեցութությունը կենդանի օրգանիզմների վրա:

Կա մարդկությանը հայտնի 118 քիմիական տարր։ Վերջին տարրը հայտնաբերել է հայ քիմիկոս Յուրի Հովհաննիսյանը, և վերջին տարրի անվանումն իր անունով է ՝ Oգանեսոն տարր։