Posted in Գրաբար, Գրականություն 10

Օրհնութիւն ապաշխարութեան

1.Կարդա Մեսրոպ Մաշտոցի «Օրհնութիւն ապաշխարութեան» բանաստեղծությունը (էջ 26)

2.Դարձրու աշխարհաբար։ 

Այս կյանքի ծովը միշտ ինձ ալեկոծում է։ Մրրկացած թշնամի ալիքը ինձ վեր է բարձրացնում։ Բարի՛ նավապետ, ինձ ապավեն եղիր։
Ընկղմվելու մոտ եմ, օգնի՛ր ինձ, բարի՛ նավապետ, որովհետև իմ մեղքերը բեռի նման ծանրացել են։ Աստվա՛ծ, օգնի՛ր ինձ, քանզի այս անդունդի չար խորքը ընկղմում է ինձ, նավապե՛տ, ինձ ձեռք մեկնիր։ Փրկի՛ր վտանգից ինձ՝ նավաբեկիս, հանի՛ր այս ծովից, որ չկորչեմ իմ անօրենության մեջ։

3.Որոշիր՝ ում է դիմում։ 

Հեղինակը դիմում է Աստծուն։

4.Առանձնացրու այն բառերը, որով դիմում է Մաշտոցը։

Մաշտոցը Աստծուն դիմում է «նավապետ»։ Կարծում եմ՝ ընտրվել է հենց այդ բառը, որովհետև յուրաքանչյուրիս կյանքը Աստծու ձերքում է, և նա է հանդիսանում մեր նավապետն այս կյանքում։

5.Բացատրիր փոխաբերությունը։

Ստեղծագործոգթյան մեջ փոխաբերություն է համարվում այն միտքը, որ ալեկոծ ծովում խեղդվում է։ Ըստ իս «ալեկոծ ծով» ասելով հեղինակը ցանկացել է բնութագրել կյանքը, որը մարդկության վատ հատկանիշների՝ նախանձի, ագահության, պատճառով դարձել է ալեկոծ։

Posted in Գրաբար, Գրականություն 10

Այգի

1.Կարդա «Այգի» առակը (էջ 22)։

2.Վերածիր տեքստը աշխարհաբարի։

Հոգին ավանդելով հայրն ասաց իր որդիներին.

-Ի՛մ որդիներ, ես ոչինչ չունեմ ձեզ թողնելու, միայն այս հողը և այգին, և այնտեղ կա թաղված գանձ: Սկզբից վայելեք հողը և կգտնեք գանձը:
Հոր մահից հետո որդիները գնացին այգի և սկսեցին քրքրել, բայց չգտան այնտեղ ոսկի կամ արծաթ: Քանզի նրանք երբեք չէին արել ինչպես որ պետք է, նույն տարում տվեց առատ խաղողի ողկույզներ: Այն ժամանակ հասկացան, թե իրենց հայրը գանձ ասելով ինչ նկատի ուներ:

3.Մեկնաբանիր տեքստը։

Ստեղծագործությունը արժեքների մասին է։ Այստեղ հեղինակը սովորեցնում է, որ արժեքը չի կարող հանդիսանալ միայն փողը, գանձն ու հարստությունը, այլ բարիքը, աշխատանքը։ Այս կյանքում կան ավելի կարևոր արժեքներ, և հայրը գիտակցելով, որ եթե նրանց որպես ժառանգություն թողնի միայն գումար, ապա օրերից մի օր այն կսպառվի, այդ իսկ պատճառով նա մտածեց մի տարբերակ, որի շնորհիվ կարողացավ անել այնպես, որ որդիները սկսեն աշխատել և ստեղծեն իրենց համար բարիքներ։

Posted in Պատումներ

Բացահայտում ենք Գեղարոտի ջրվեժը

Այսօր սեպտեմբերի 21-ն է՝ Հայաստանի անկախության 30-րդ ամյակը։ Անկախության տոնը մեր կրթահամալիրը նշում է յուրահատուկ ձևով՝ Հայաստանի թաքնված անկյունները բացահայտելով։
Յուրաքանչյուր սովորող ունի ընտրության հնարավորություն, ըստ որի սովորողը կարող է ընտրել ճամփորդության ուղղությունը։ Ուղղություններն ուսումնասիրելուց հետո որոշեցի այցելել Գեղարոտի ջրվեժ։
Արագածի լանջին՝ ծովի մակարդակից մոտ 3000 մետր բարձրության վրա՝ Քասաղ գետի Գեղարոտ վտակի վրա է այս հիասքանչ ջրվեժը։ Գտնվում է Արագածոտնի մարզի Արագած գյուղից մոտ 12 կմ հեռավորության վրա։ Ձմռանը սառչում է, իսկ ամռանը սառնորակ ջրերը գահավիժում են մոտ 17 մետր բարձրությունից։ Գեղարոտի ջրվեժը նաև ունի նմանություններ, կրթահամալիրի սիրելի դարձած, Թռչկանի հետ։
Ճանապարհորդության ժամանակ ձեռք բերեցի նոր ծանոթություններ, ճանապարհի ընթացքում ունեցանք հետաքրքիր զրույցներ և քննարկումներ։
Հայաստանի անկախության տարելիցը նման կերպ նշելը համարում եմ շատ հաջողված և սիրված նախագիծ։

Ստորև ներկայացված է օրվա ֆոտոշարքը։

Posted in Քիմիա 10

Օքսիդներ

Օքսիդները բավականին տարածված են երկրի ընդերքում և առհասարակ տիեզերքում։ Օրինակ այդպիսի միացություններից է ժանգը, ջուրը, շաքարավազը, ածխաթթու գազը։

  • Սահմանում

Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է, կոչվում են օքսիդներ:

  • Դասակարգում

Օքսիդները դասակարգվում են ըստ քիմիական հատկությունների.
1. Հիմնայինօքսիդներ
Հիմնային են կոչվում այն օքսիդները, որոնց համապատասխանող հիդրատները հիմքեր են (Na2O, CaO, CuO, FeO, MnO, Cu2O և այլն)։
2. Թթվայինօքսիդներ
Թթվային են կոչվում այն օքսիդները, որոնց համապատասխանող հիդրատները թթուներ են (P2O5, N2O5, Mn2O7, CrO3, CO2 և ալն)։
3. Երկդիմի (ամֆոտեր) օքսիդներ
Նյութերը, որոնք ցուցաբերում են և թթվային, և հիմնային հատկություններ,անվանվում են երկդիմի (ամֆոտեր) (BeO, ZnO, Al2O3, Cr2O3 և այլն):
4. Անտարբեր (աղչառաջացնող) օքսիդներ
Ոչ մետաղների օքսիդները, որոնք թթուների ու հիմքերի հետ սովորական պայմաններում չեն փոխազդում, կոչվում են անտարբեր օքսիդներ (N2O, NO, CO, SiO և այլն)։

Շարունակել կարդալ “Օքսիդներ”
Posted in Կենսաբանություն 10

Նուկլեինաթթուներ, դրանց ֆունկցիաները, գենետիկական կոդ

Նուկլեինաթթուներ

Նուկլեինաթթուները պոլիմերներ են, որոնց մոնոմերները կոչվում են նուկլեոիդներ: Այս նյութերն առաջին բջջի կորիզում հայտնաբերել է շվեցարացի կենսաքիմիկոս Ֆ. Միշերը 19-րդ դարում, դրանով է պայմանավորված նրանց ավանումը։ Իսկ հետագայում նուկլեինաթթուներ գտնվել են նաև բջջի այլ օրգանոիդներում և մասերում: Բջջում կան երկու տեսակի նուկլեինաթթուներ՝ դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու (ԴՆԹ) և ռիբոնուկլեինաթթու (ՌՆԹ)։ ԴՆԹ-ի մոլեկուլն իրենից ներկայացնում է երկու՝ մեկը մյուսի շուրջը ոլորված թելեր՝ շղթաներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պոլիմեր է, որի մոնոմերներն են նուկլեոտիդները։ Այն ունի բացառիկ մեծ մոլեկուլային զանգված։ Նուկլեոտիդը միացություն է՝ կազմված երեք նյութից՝ ազոտական որոշակի տեսակի հիմքից, ածխաջրից և ֆոսֆորական թթվից։ Նուկլեինաթթուների հիմնական ֆունկցիան սպիտակուցների կառուցվածքի մասին տեղեկատվության ապահովումն է, հաջորդ սերունդներին փոխանցումը, ինչպես նաև սպիտակուցի սինթեզի իրականացումը։

Շարունակել կարդալ “Նուկլեինաթթուներ, դրանց ֆունկցիաները, գենետիկական կոդ”
Posted in Իսպաներեն 10

La tarea

Página 8, tarea 1

1. ¿Tienes hermanos? — F
2. ¿Estás casada? — A
3. ¿Cuántos hijos tienen ustedes? — E
4. ¿Cómo se llama tu madre? — B
5. ¿Estás casado o soltero? — C
6. ¿Tienes abuelos? — D

a. No, estoy soltera.
b. Rocío.
c. Yo estoy casado, ¿y tú?
d. Sí, una abuela.
e. Dos, un niño y una niña. 
f. Sí, uno mayor que yo.

Շարունակել կարդալ “La tarea”
Posted in Գրաբար, Գրականություն 10

Գայլ եւ ոչխարք

«Կարդում ենք հայ հին գրականություն»՝ գրաբար

1.Կարդա՛ «Գայլ եւ ոչխարք» առակը «Լեզու Նախնեաց» գրքից (դաս Դ, էջ 18)

2.Վերածի՛ր առակը ժամանակակից աշխարհաբարի։

Գայլը և ոչխարները
Մի ծերացած գայլ գանաց հոտի մոտ և ասաց.
-Ես այժմ զղջում եմ, որ շատ տխրեցրի ձեզ և այդ պատճառով ուզում եմ գալ և ձեր տանը ավել անել, ձեր թույլտվությամբ, և ձեր մանուկներին այլ գայլերից պաշտպանել։
Եվ գառներն ուրախացած ասացին.
-Այլևս նրան նեղություն չտա՛ք։
Եվ մնաց ու սպասեց մինչև գառները մեծացան և սկսեց ուտել ու պատառոտել նրանց, մինչև բազմությունը տեսավ և սատկացրեց նրան։

Շարունակել կարդալ “Գայլ եւ ոչխարք”
Posted in Հայոց լեզու 10

Հայերենի զարգացման փուլերը

  1. Համացանցից տեղեկություններ գտիր հայերենի զարգացման փուլերի շուրջ։

Հայոց լեզուն անցել է զարգացման երեք փուլ`
1.Գրաբար կամ հին հայերեն (5-11րդ դար , Ոսկե դար): Գրաբարով են ստեղծագործել Ագաթանգեղոսը, Փարպեցի, Խորենացի, Եղիշե, Եզնիկ Կողբացի:
2.Միջին կամ կիլիկիան հայերեն: Միջին հայերենով ստեղծագործել են Ֆրիկը, Վարդան Այգեկցին, Մխիթար Գոշը, Քուչակը:
3.Աշխարհաբար` իր երկու տարբերակներով (արևելահայերեն և արևմտահայերեն): (17րդ դարից մինչև մեր օրերը)Աշխարհաբարով են գրել Աբովյանը, Րաֆֆին, Մուրացանը, Շիրվանզադեն, Թումանյանը , Իսահակյանը, Տերյանը, Չարենցը Բակունցը, Շիրազը, Սևակը, Սահյանը , Հրանտ Մաթևոսյանը և այլոք: 
Հայոց լեզուն պատկանում է հնդևրոպական լեզվաընտանիքին: Գերմանացի գիտնական Հայնրիխ Հյուբշմանը ապացուցեց, որ հայերենը ինքնուրույն ճյուղ  է:

2. Մեկական օրինակներ գտիր հին՝ գրաբար հայերեն, միջին՝ կիլիկյան հայերեն, գրական աշխարհաբարից արևմտահայերեն և արևելահայերեն։

Հին հայերեն- զայսայսել, ձմերոյթ, ճանդար
Միջին հայերեն- կազուր, մօրոքոյր, յախթահարիլ
Արևմտահայերեն- թաթխվիլ, ծրդիլ, պալլել
Արևելահայերեն- գցել, եփել, հագուստ

Շարունակել կարդալ “Հայերենի զարգացման փուլերը”
Posted in Հայոց լեզու 10

Հնդեվրոպական լեզվաընտանիք

1.Ուսումնասիրիր հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ճյուղավորումները։ Գտիր հայերենի տեղն այդ ընտանիքում։

Հնդեվրոպականլեզուների ընտանիքն աշխարհում ամենատարածված լեզվաընտանիքն է։ Լեզվակիրների թիվը գերազանցում է 2,5 միլիարդը։
Հայերենը հնդեվրոպական ընտանիքի առանձին ճյուղ է։ Հայերենի զարգացումը բաժանվում է երեք շրջանի՝ հին հայերեն, միջին հայերեն և աշխարհաբար, իր երկու գրական ճյուղավորումներով՝ արևելահայերեն ու արևմտահայերեն։ Հայերենն ունի բազմաթիվ բարբառներ։
Սկզբում եվրոպական մի շարք արևելագետներ կարծում էին, որ հայերենը հնդ-իրանական ճյուղին պատկանող մի բարբառ է։ Սակայն գերմանացի լեզվաբան Հայնրիխ Հյուբշմանը կարողացավ ապացուցել, որ հայերենը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի առանձին ճյուղ է։

2.Քեզ ծանոթ լեզուներից գտիր մի քանի բառ, որ նույն իմաստն ունեն ու համարյա նույն կերպ են հնչում, օրինակ՝ գինի-vine-вино

Լեզու(🇦🇲) — language(🇺🇸) — lengua(🇪🇸)
Դուռ(🇦🇲) — door(🇺🇸) — дверь(🇷🇺)
Sistema(🇪🇸) — system(🇺🇸) — система(🇷🇺) — sistema(🇮🇹)
Computadora(🇪🇸) — computer(🇺🇸) — компьютер(🇷🇺) — computer(🇮🇹)

Շարունակել կարդալ “Հնդեվրոպական լեզվաընտանիք”