Մեսրոպ Մաշտոցը հանդիսանում է հայերի պատմության մեջ ամենակարևոր գործոններից մեկի հոմնադիրն ու արարիչը։
Նա ստեղծեց հայոց գրերն ու իր սերունդներին թողեց հսկա ժառանգություն, որը հետագայում եղավ մեր զարգաման և պահպանման հիմքը։
Փայլուն տիրապետելով մայրենի լեզվին` Մեսրոպ Մաշտոցն արքունիքի միջազգային գրագրություններում կիրառում էր նաև հունարենի, ասորերենի, պարսկերենի իր իմացությունը: Հայոց այբուբենը ստեղծելուց հետո Մեսրոպ Մաշտոցը հայոց դպրոցներ է հիմնում Արցախում, Սյունիքում, Գողթան գավառում: Սահակ Պարթևի նամակով Մաշտոցը Վարդանի հետ ներկայանում է բյուզանդական կայսր Թեոդոսիոս II-ին, ստանում է նրա համաձայնությունը Արևմտյան Հայաստանում ևս դպրոցներ բացելու մասին:
Այս ամենից զատ Մեսրոպ մաշտոցը զբաղվել է նաև բանաստեղծություններ գրելով և հայոց գրադարանը հարստացնելով։
Մեղք իմ բազում են յոյժ,
Ծանր են քան զաւազ ծովու,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:
Բաց, Տէ՛ր, զդուռն ողորմութեան,
Որ ողբալով կարդամ առ քեզ,
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած:
Հեղ յիս զգթութիւնդ քո,
Բազմումողորմ եւ մարդասէր.
Քանզի քեզ միայնոյ մեղայ,
Ողորմեա՛ ինձ, Աստուած: